آموزش وردپرس

نیره NIRA

دوری بیدهند از شهر و بازار مصرف ، فرصت عرضه ماست برای فروش را از دامداران بیدهندی گرفته بود.تنها بخش کوچکی از آن برای مصرف روزانه خانواده استفاده و مقداری نیز برای فرزندان یا اقوام به شهرها و عمدتا تهران منتقل میشد.بنا براین مجبور بودند ماست را به مواد با ماندگاری بیشتر یعنی کشک و روغن و قره قروت تبدیل کنند. تبدل ماست به دوغ و کره از طریق به هم زدن ماست در مشک انجام میشد و این عمل را در گویش بیدهندی ” ماست برینی berey ni)” میگویند. مقدار ماست لازم برای یک مرحله ماست زدن حداقل ۶ کیلو بود ولی دامداران به طور معمول در هر مرحله حدود ۱۰ کیلو ماست را به دوغ و کره تبدیل میکردند . به عبارت دیگر حتی کسانی که یک گاو شیری داشتند نیز میتوانستند با جمع کردن شیر تا حد ۶ کیلو ، به دوغ و کره دست یابند .اما کسانی که عضوی از یک هندو بودند( در برگه های دیگر توضیح داده شده) و در هر دوره هندو حدود ۲۰۰ کیلو شیر جمع آوری میکردند ، مجبور بودند برای جلوگیری از ترش شدن ماست آن را در اولین فرصت به کره و دوغ تبدیل نمایند.
برای تبدیل ماست به دوغ و کره از وسیله خاصی به نام نیره (nira ) استفاده میشد.نیره تشکیل شده بود از :

۱-مشک یا خیک ( khik) که از پوست دباغی شده گوسفند یا بز چند ساله درست میکردند.
۲-چوبی به قطر حدود۵ سانتیمتر و طول حدود یک متر که پوست دستها و پاهای مشک به آن گره زده میشد و مشک به آن آویزان بود.
۳-پایه نیره که در قسمت بالای آن به شکل دوشاخه است . ( برای پایدار ماندن نیره و جلوکیری از سر خوردن آن فاصله شاخه ها باید حدود ۵۰ سانتیمتر باشد)
۴- بند مشک در قسمت پایین به دو سر چوبی که مشک به آن آویزان بود بسته شده و در بالا از میان شاخه های پایه میگذشت .
هر دامدار یک نیره برای خود داشت و در اولین بار استفاده در هر سال آن را خیس کرده و سپس ماست میریختند.کار ماست زدن توسط زنها انجام میشد و میتوان گفت مردان هیچ نقشی در تبدیل ماست به کره و دوغ نداشتند.
روش ماست زدن اینگونه بود که حدود ۱۰ کیلو ماست را با استفاده از یک قیف ( در زمانهای قدیم قسمت سر کوزه ای که بدنه آن شکسته بود را استفاده کرده و به آن راحتی ( raahati) میگفتند) در مشک ریخته و چند لیتر آب به آن اضافه و برای بازکردن فضای داخل مشک آن را اندکی باد میکردند . در مشک را با نخ میپیچیدند که از خروج باد و دوغ جلوگیری نماید و آنگاه تکان دادن ماست به صورت جلو عقب بردن مشک شروع میشد. افراد در حالت ماست زدن بر روی زمین می نشستند و گاهی دو نفر به یکدیگر کمک میکردند .
کار ماست زدن حدود یک ساعت طول میکشید . کره از دوغ جدا شده و روی آن غوطه ور میگردید . با کنترل در مشک ، دوغ را به آرامی تخلیه میکردند و سپس تکه های کره که در گردنه مشک جمع شده بود را به هم چسبانده و پس از فشردن آنها به صورت چانه ای از مشک خارج میشد .

error: Content is protected !!