آموزش وردپرس
خانه / گویش بیدهندی / دستور زبان

دستور زبان

ضمائر در گویش بیدهندی
ضمائر فاعلی (شخصی جدا) :من –تو – نون- همه – شمه- نها
Men –to – non-hama- shema – noha
ضمائر شخصی پیوسته : م – ت(د) –ش – مین – دین – شین = کتابم –کتابت-کتابش-کتابمین –کتابدین-کتابشین
Ketaabem-ketabet-…esh-…emin-….edin-…eshin
ضمائر تاکیدی : خوم – خود – خوش – خومین – خودین- خوشین
Khom-khod-khosh-khomin-khodin-khoshin
برای تاکید بیشتر: خویلم –خویلد-خویلشین-خویلدین- خویلشین (خود خودم آنجا بودم=خویلم نوا د بون)
Khoylam-khoylad-khoylash-khoylamin-khoyladin-khoylashin
ضمائر اشاره : نین = این – نون = آن – نیها =اینها – نها =آنها
Nin-non-nihaa-noha
ضمائر مفعولی: منش – توش – نونش – همش – شمش – نهاش
Menesh-tosh-nonesh-hamash- shemash-nehaash
دمنش – دتوش – دنونش – دهمش – دشمش – دنهاش
Demenesh-detosh-denonesh-dehamash-deshemash-denohash
گرفت و به من داد =هاشگت منش دا – (برای تاکید بیشتر ) هاشگت دمنش دا
صفت ملکی :
مم – دد – شش – ممین – ددین – ششین
Mem-ded-shesh-memin-dedin-sheshin
کتابمم – کتابدد – کتابشش – کتابممین – کتابددین – کتابششین
کتابم را بردم = کتابمم ببه

………………………………………………….

مصدر در گویش بیدهندی

گویش بیدهندی -تلفظ -معادل فارسی -توضیح
بمونی BEMUNI ماندن
هاچینی HACHINI نشستن
اشتن ESHTAN رفتن
امن EMAN آمدن
بن BAN بودن
بر امن BAR EMAN بیرون آمدن
بوسی BEVOSI خوابیدن
بوینی BEVINI دیدن
برویی BERUYI جارو کردن
ببری BEBERI بردن
بشوری BESHURI شستن
بخوری BEKHURI خوردن
بهلی BEHALI اجازه دادن
وهلی VEHALI گذاشتن-قراردادن
بخونی BEKHUNI خواندن
بگلی BEGELI چرخیدن
بریسی BERISI رشتن – ریسیدن
بهرانی BEHRANI بافتن -بافتن فرش و گلیم – قالی بهرانی – پارچه بهرانی
برخوسی BAR KHUSI بیرون انداختن
بیخوسی BIKHUSI زدن (کتک) کاربندی
بکلاشی BEKELASHI خاراندن
بپوینی BEPOYNI پاییدن – نظارت کردن
بووزی BEV VEZI دویدن
وهشتی VEHESHTI ایستادن
بجووی BEJUVI جستجو کردن-
بنویسی BENVISI نوشتن
بکیشی BEKISHI کشیدن
بساجی BESAJI ساختن
بپچی BEPPECHI پختن
درپوشی DARPUSHI پوشیدن
بورمبی BEVROMBI گریه کردن
جارو کری JARU KERI جارو کردن
کار نهی KAR NEHI کار گذاشتن (در و پنجره و…)
ودرزی VEDARZI دوختن
برینی BEREYNI عملیات ماست زدن
بشوری BESHURI شستن
درهویجی DARHOVIJI آویزان کردن
بسوجی BESUJI سوختن
وچاینی VECHAYNI خنک کردن
بویزی BEVIZI طلب داشتن پول – پیدا کردن
بغلنی BEGHOLNI جوشاندن
بوریجی BEVRIJI فرار کردنو پنهان شدن
بووشکی BEVVOSHKI خشک شدن
بمیری BEMIRI مردن
بوجی BEVJI گفتن
بوسنجی BEVSENJI پاره کردن نخ یا رشته
بکاری BEKARI کاشتن
برکری BAR KERI بیرون کردن
واج بکری VAAJ BEKERI صدا کردن
بهنگاری BEHENGARI گفتن – حرف زدن
بلفنی BELOFNI تکان دادن
بهمری BEHMERI شکستن
بدرنی BEDERNI پاره کردن (پارچه)
آرسنجی AARSENJI وزن کردن
هابندی HABENDI بستن( در اتاق – در قوطی و…
هادهی HADEHI دادن
وکری VEKERI باز کردن
بحری BEHARI خرد کردن
آرهسی AARHESI بلند شدن
آردمی AARDOMI روشن کردن
برسنی BERESNI رساندن
بهرسنی BEHRESNI فرستادن
بسرشی BESRESHI سرشتن
بروزی BAR VEZI بیرون دویدن
بکوشی BEKUSHI کشتن
آربرینی ARBERINI بریدن قواره لباس
بکویی BEKKUYI کوبیدن
آرونی AARVENI پهن کردن
بهنجی BEHENJI آبیاری کردن
بورزی BEVARZI ورز دادن
بپرنی BEPARNI پرتاب کردن
بتراشی BETTERASHI تراشیدن
درخوسی DAR KHUSNI انداختن به پایین
آرچینی AARCHINI برچیدن
آرچینی AARCHINI بافتن کلاه و جوراب و …با دست
بتکنی BETEKNI تکاندن
دربندی DARBENDI بستن (درب کیسه –بار الاغ و…)
درخوسی DARKHUSI انداختن ازارتفاع
بمجی BEMOJI مکیدن
بلیسی BELISI لیسیدن
وبندی vebendi بستن آب (تغییر مسیر آب کشاورزی)
باهاری baahaari آوردن
هاگیری haagiri گرفتن
سر بر های sar bar haari سر در آوردن
درکیی dar kiyi در افتادن
بخندی bekhendi خندیدن

هاچینی  haa cheeini  نشاندن به زور

………………….

مصدر   نوشتن

 

اول شخص مفرد دوم شخص مفرد سوم  شخص مفرد اول شخص جمع دوم شخص جمع سوم  شخص جمع
ماضی ساده بم نوشت بد نوشت بش نوشت بمین نوشت بدین نوشت بشین نوشت
ماضی استمراری ام نوشت اد نوشت اش نوشت امین نوشت ادین نوشت اشین نوشت
ماضی نقلی بم نوشته بد نوشته بش نوشته بمین نوشته بدین نوشته بشین نوشته
ماضی نقلی مستمر ام نوشته به (ba) اد نوشته به اش نوشته به امین نوشته به ادین نوشته به اشین نوشته به
ماضی بعید بم نوشته بو (BO) بد نوشته بو بش نوشته بو بمین نوشته بو بدین نوشته بو بشین نوشته بو
ماضی التزامی بم نوشته بو (BOO) بد نوشته بو بش نوشته بو بمین نوشته بو بدین نوشته بو بشین نوشته بو
ماضی مستمر داردم ام نوشت داردد ادنوشت داردش اش نوشت داردمین امین نوشت دارددین ادین نوشت داردشین اشین نوشت
ماضی ابعد بم نوشته به (ba) بد نوشته به بش نوشته به بمین نوشته به بدین نوشته به بشین نوشته به
فعل آینده کمم نوشت کمی نوشت کمی نوشت کمی مین نوشت کمی دین نوشت کمنده  نوشت
مضارع مستمر دارن انویسن داره انویسه داره انویسه داریمن انویسیمن داریده انویسیده دارنده انویسنده
مضارع التزامی بنویسن بنویس بنویس بنویسیمن بنویسیده بنویسنده
مضارع اخباری انویسن انویسه انویسه انویسیمن انویسیده انویسنده

 

بنویس : بنویس –  ننویس  : ننویسا  –  بنویسید : بنویسیده  –  ننویسید : ننویسایده

…………………………….

مصدر   ساختن

 

اول شخص مفرد دوم شخص مفرد سوم  شخص مفرد اول شخص جمع دوم شخص جمع سوم  شخص جمع
ماضی ساده بم سات بد سات بش سات بمین سات بدین سات بشین سات
ماضی استمراری ام سات اد سات اش سات امین سات ادین سات اشین سات
ماضی نقلی بم ساته بد ساته بش ساته بمین ساته بدین ساته بشین ساته
ماضی نقلی مستمر ام ساته به (ba) اد ساته به اش ساته به امین ساته به ادین ساته به اشین ساته به
ماضی بعید بم ساته بو (bo) بد ساته بو بش ساته بو بمین ساته بو بدین ساته بو بشین ساته بو
ماضی التزامی بم ساته بو(boo) بد ساته به بش ساته به بمین ساته به بدین ساته به بشین ساته به
ماضی مستمر داردم ام سات داردد اد سات داردش اش سات داردمین امین سات دارددین ادین سات داردشیا اشین سات
ماضی ابعد

 

بم ساته به (ba) بد ساته به بش ساته به بمین ساته به بدین ساته به بشین ساته به
فعل آینده

 

کمم سات کمی سات کمی سات کمی مین سات کمی دین سات کمنده سات
مضارع مستمر

 

دارن(م) اساجن داره اساجه داره اساجه داریمن اساجیمن داریده اساجیده دارنده اساجنده
مضارع التزامی بساجن بساج بساج بساجیمن بساجید بساجنده
مضارع اخباری اساجن اساجه اساجه اساجیمن اساجیده اساجنده

 

بساز  : بساج   –  – نساز: نساجا  -–  بسازید : بساجیده   —    نسازید : نساجایده

……………………………………

مصدر   دیدن

 

اول شخص مفرد دوم شخص مفرد سوم  شخص مفرد اول شخص جمع دوم شخص جمع سوم  شخص جمع
ماضی ساده دی یم دی ید دی یش دی یمین دی یدین دی یشین
ماضی استمراری امدی اد دی اش دی امین دی ادین دی اشی دی
ماضی نقلی بم دیه بد دیه بش دیه بمین دیه بدین دیه بشین دیه
ماضی نقلی مستمر ام دی به اد دی به اش دی به امین دی به ادین دی به اشین دی به
ماضی بعید بم دی بو( bo) بد دی بو بش دی بو بمین دی بو بدین دی بو بشین دی بو
ماضی التزامی بم دی بو (boo) بد دی بو بش دی بو بمین دی بو بدین دی بو بشین دی بو
ماضی مستمر داردم امدی داردد اددی داردش اشدی داردمین امیندی دارددین ادیندی داردشین اشیندی
ماضی ابعد

 

بم دی به(ba) بد دی به بش دی به بمین دی به بدین دی به بشین دی به
فعل آینده

 

کمم دی کمی دی کمی دی کمی مین دی کمی دین دی کمنده دی
مضارع مستمر

 

دارن اوینن داره اوینه داره اوینه داریمن اوینیمن داریده اوینیده دارنده اویننده
مضارع التزامی بوینن بوین بوین بوینیمن بوینیده بویننده
مضارع اخباری اوینن اوینه اوینه اوینیمن اوینیده اویننده

بوین = ببین  –نوینا = نبین —-بوینده  = ببینید — نوینایده = نبینید

………………………………..

مصدر   بودن

 

اول شخص مفرد دوم شخص مفرد سوم  شخص مفرد اول شخص جمع دوم شخص جمع سوم  شخص جمع
حال ساده هونhoon هیhi ههha هیمنhimen هیدهhide هندهhende
حال التزامی بون بی به بیمن بیده بنده
گذشته ساده بون بی به بیمن بیده بنده
گذشته کامل بیون بیی به بییمن بییده بینده
فعل آینده

 

کمم بو کمی بو کما بو کمی مین بو کمی دین بو کمنده بو

باش : به   –    نباش: نبا    –   باشید : بیده   –    نباشید : نبایده

…………………………………………

error: Content is protected !!